اهدای عضو یکی از ارزشمندترین جلوه‌های همبستگی انسانی و از دستاوردهای مهم پزشکی نوین است.

برای بسیاری از بیماران مبتلا به نارسایی پیشرفته قلب، کبد، کلیه، ریه و برخی دیگر از اعضا، پیوند عضو تنها راه نجات جان یا بهبود جدی کیفیت زندگی است. از این‌رو، اهدای عضو نه فقط یک اقدام درمانی، بلکه فرصتی برای تداوم زندگی در پرتو دانش پزشکی و ایثار انسانی به شمار می‌رود.

یکی از مهم‌ترین موضوعات در این زمینه، آگاهی‌بخشی درست درباره مرگ مغزی است. مرگ مغزی با کما تفاوت دارد و یک وضعیت قطعی و غیرقابل بازگشت است. با وجود این، در بسیاری از موارد، به دلیل ناآگاهی عمومی، برداشت‌های نادرست یا نبود گفت‌وگوی قبلی در خانواده، فرصت اهدای عضو از دست می‌رود. این موضوع نشان می‌دهد که آموزش عمومی و اطلاع‌رسانی علمی، نقش تعیین‌کننده‌ای در افزایش اهدای عضو دارند.

اعتماد عمومی به نظام سلامت نیز در این زمینه بسیار مهم است. خانواده‌ها زمانی راحت‌تر می‌توانند تصمیم آگاهانه بگیرند که فرایند تشخیص مرگ مغزی، روند اهدای عضو و ملاحظات اخلاقی و قانونی، به‌صورت شفاف و محترمانه برای آنان توضیح داده شود. ارتباط مؤثر با خانواده‌ها، آموزش حرفه‌ای تیم‌های درمانی و اطلاع‌رسانی مسئولانه از عناصر کلیدی موفقیت در برنامه‌های اهدای عضو هستند.

در عین حال، نباید موضوع اهدای عضو را فقط با زبان احساسی مطرح کرد. اگرچه ایثار و نوع‌دوستی بخش مهم این پدیده است، اما آموزش عمومی باید مبتنی بر اطلاعات صحیح پزشکی، اصول اخلاقی و حقوقی، و احترام به تصمیم خانواده‌ها باشد. رویکرد علمی و انسانی در این زمینه می‌تواند هم باورهای نادرست را کاهش دهد و هم به تقویت فرهنگ اهدای عضو کمک کند.

اهدای عضو، نمادی از این حقیقت است که حتی پس از پایان زندگی یک فرد، می‌توان به چندین انسان دیگر امید، فرصت و زندگی دوباره بخشید.

دکتر مهین نظری – دانشیار گروه ارتقاء سلامت – دانشکده بهداشت – دانشگاه علوم پزشکی شیراز