سرطان تنها یک چالش پزشکی نیست، بلکه یک مسئله مهم اجتماعی، اقتصادی و عدالت‌محوراست. شواهد علمی نشان می‌دهد که زمان شروع درمان و کیفیت آن نقش تعیین‌کننده‌ای در نتیجه بیماری دارد. دسترسی عادلانه به درمان به‌موقع و مؤثر، می‌تواند جان هزاران بیمار را نجات دهد و شکاف‌های ناعادلانه سلامت را کاهش دهد.

عدالت در سلامت یعنی چه؟

عدالت در سلامت به این معناست که:

- همه افراد، فارغ از محل زندگی، سطح درآمد، جنسیت یا وضعیت اجتماعی

- به خدمات تشخیصی و درمانی استاندارد، ایمن و باکیفیت

- در زمان مناسب دسترسی داشته باشند

بر اساس گزارش‌های بین‌المللی، نابرابری در دسترسی به درمان سرطان یکی از دلایل اصلی تفاوت در میزان بقا بین جوامع مختلف است.

چرا درمان به‌موقع حیاتی است؟

تأخیر در درمان سرطان می‌تواند منجر به:

- پیشرفت بیماری و کاهش شانس درمان

- افزایش نیاز به درمان‌های تهاجمی‌تر

- افزایش هزینه‌های درمانی برای بیمار و خانواده

- کاهش کیفیت زندگی و سلامت روان بیمار

هر هفته تأخیر غیرضروری در شروع درمان، می‌تواند پیامدهای جبران‌ناپذیری داشته باشد.

درمان مؤثر سرطان باید:

- مبتنی بر شواهد علمی و راهنماهای بالینی معتبر باشد

- متناسب با نوع و مرحله سرطان طراحی شود

- عوارض جانبی آن به‌درستی پایش و کنترل شود

درمان مؤثر، تنها افزایش طول عمر نیست؛ بلکه حفظ کیفیت زندگی بیمار نیز هست.

موانع دسترسی به درمان موثر

- هزینه‌های بالای درمان و داروها

- فاصله جغرافیایی از مراکز تخصصی

- کمبود نیروی متخصص یا تجهیزات

- ناآگاهی بیماران از مسیر درمان

- تأخیرهای اداری و بیمه‌ای

شناخت این موانع، نخستین گام برای رفع آن‌هاست.

نقش نظام سلامت و جامعه

دسترسی عادلانه به درمان نیازمند همکاری چندجانبه است:

- نظام سلامت: توسعه خدمات، پوشش بیمه‌ای و ارجاع مناسب

- سیاست‌گذاران: کاهش نابرابری‌ها و حمایت مالی از بیماران

- جامعه و رسانه‌ها: افزایش آگاهی و کاهش انگ اجتماعی سرطان

- خانواده‌ها: حمایت روانی و اجتماعی از بیماران

نگاه انسانی به درمان سرطان

هیچ بیماری نباید به دلیل فقر، محل زندگی یا ناآگاهی، از درمان مناسب محروم بماند. 

دسترسی عادلانه به درمان:

- کرامت انسانی بیماران را حفظ می‌کند

- اعتماد عمومی به نظام سلامت را افزایش می‌دهد

- و جامعه‌ای سالم‌تر و همدل‌تر می‌سازد

دسترسی عادلانه به درمان به‌موقع و مؤثر:

- شانس بقا را افزایش می‌دهد

- رنج بیماران و خانواده‌ها را کاهش می‌دهد

- و یکی از ارکان اصلی کنترل سرطان در جامعه است

عدالت در درمان، حق هر بیمار و مسئولیت همه ماست.

دکتر لیلا قهرمانی – استاد گروه ارتقاء سلامت دانشکده بهداشت دانشگاه علوم پزشکی شیراز