کنترل سرطان تنها با درمان بیماران محقق نمی‌شود. پیشگیری مؤثر، تشخیص زودهنگام، درمان به‌موقع و حمایت همه‌جانبه، نیازمند مشارکت هماهنگ و ملّی است. هر فرد، هر نهاد و هر بخش از جامعه نقشی کلیدی در کاهش بار سرطان دارد.

مشارکت ملّی به معنای همکاری هم‌زمان و هدفمند میان:

- مردم و خانواده‌ها 

- نظام سلامت و کادر درمان 

- نهادهای دولتی و قانون‌گذار 

- رسانه‌ها و نظام آموزشی 

- سازمان‌های مردم‌نهاد، خیریه‌ها و بخش خصوصی   است؛ همکاری‌ای که با آگاهی، مسئولیت‌پذیری و اقدام عملی همراه باشد.

نقش مردم؛ نقطه آغاز پیشگیری

هر فرد می‌تواند با انتخاب‌های آگاهانه:

- پرهیز از دخانیات و الکل

- تغذیه سالم و فعالیت بدنی منظم

- شرکت در برنامه‌های غربالگری

- توجه به علائم هشداردهنده 

نقش مستقیمی در کاهش خطر سرطان ایفا کند. 

نقش نظام سلامت؛ ستون اعتماد عمومی

نظام سلامت با:

- گسترش برنامه‌های غربالگری

- تضمین تشخیص زودهنگام و درمان استاندارد

- توسعه مراقبت‌های حمایتی و تسکینی

- استفاده از شواهد علمی و فناوری‌های نوین   می‌تواند بار سرطان را به‌طور معناداری کاهش دهد.

نقش سیاست‌گذاران و قانون‌گذاران

تصمیم‌های کلان می‌توانند مسیر سلامت جامعه را تغییر دهند، از جمله:

- کنترل مصرف دخانیات

- حمایت مالی از بیماران

- کاهش نابرابری در دسترسی به خدمات

- سرمایه‌گذاری در پژوهش و نوآوری 

سیاست‌گذاری هوشمندانه، پیشگیری پایدار ایجاد می‌کند.

نقش رسانه و آموزش

رسانه‌ها و نظام آموزشی با:

- افزایش آگاهی عمومی

- اصلاح باورهای نادرست

- ترویج سبک زندگی سالم

- کاهش انگ اجتماعی سرطان

  زمینه مشارکت آگاهانه جامعه را فراهم می‌کنند.

نقش سازمان‌های مردم‌نهاد و خیریه‌ها

این سازمان‌ها:

- صدای بیماران در جامعه هستند

- خدمات حمایتی و اجتماعی ارائه می‌دهند

- پیوند میان مردم و نظام سلامت را تقویت می‌کنند 

مشارکت مردمی بدون نقش فعال این نهادها کامل نمی‌شود.

هم‌افزایی برای آینده‌ای سالم‌تر

کنترل سرطان زمانی ممکن است که:

- مسئولیت فردی و اجتماعی در کنار هم قرار گیرند

- علم، سیاست و مشارکت مردمی هم‌سو شوند

- سلامت به اولویت ملّی تبدیل شود.

دکتر مهین نظری – دانشیار گروه ارتقای سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی شیراز