سرطان پستان با تشخیص زودهنگام قابل درمان‌تر است. خودآزمایی ماهانه می‌تواند تغییرات غیرعادی را سریع‌تر آشکار کند.

• از سن 20 سالگی، ماهی یک‌بار
• بهترین زمان: هفته اول پس از پایان قاعدگی

چگونه انجام دهیم؟

1. مشاهده در آینه

• مقابل آینه بایستید، دست‌ها کنار بدن؛ به اندازه، شکل، رنگ و تورم دقت کنید.
• اگر برآمدگی، فرورفتگی پوست یا نوک پستان، قرمزی، زخم یا لکه پوستی دیدید، مراجعه کنید.
• دست‌ها را بالا ببرید و کنار سر قرار دهید؛ تغییرات زیر بغل را هم بررسی کنید.
• نوک پستان را به‌آرامی فشار دهید؛ در صورت ترشح آبکی، شیری، خونی یا زرد و تداوم آن، مراجعه لازم است.

2. لمس در حالت درازکش

• دست راست زیر سر؛ با دست چپ پستان راست را لمس کنید. سپس جابه‌جا و سمت مقابل را بررسی کنید.
• با نوک انگشتان و فشار ملایم، حرکات دایره‌ای منظم انجام دهید؛ از نوک پستان به اطراف و تا زیر بغل.
• همه نواحی پستان و زیر بغل را پوشش دهید.

3. لمس زیر بغل (ایستاده یا نشسته)

• دست چپ را بالا ببرید؛ با دست راست ناحیه اتصال پستان چپ به زیر بغل را لمس کنید. برای سمت دیگر برعکس.

نکات کلیدی

• از یکی از الگوهای لمس استفاده کنید: دایره‌ای، خطی بالا-پایین یا شعاعی از نوک پستان.
• به سفتی غیرعادی، توده جدید، درد موضعی، ضخیم‌شدگی پوست یا تغییر حرارت توجه کنید.
• هر توده‌ای که جدید باشد، بزرگ شود یا بعد از یک چرخه قاعدگی برطرف نشود، باید ارزیابی شود.

چه زمانی باید مراجعه کنیم؟

• مشاهده توده یا تغییرات پوستی
• ترشح غیرعادی نوک پستان (یک‌طرفه، یک‌مجراه، خودبه‌خود، خونی/سروزی)
• هر علامت نگران‌کننده دیگر

یادآوری مهم

• خودآزمایی جایگزین معاینه توسط ماما/پزشک یا ماموگرافی نیست؛ مکمل غربالگری است.
• در افراد پرخطر، غربالگری تخصصی طبق توصیه مرکز بهداشتی لازم است.

دکتر مهین نظری – دانشیار گروه ارتقا سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی شیراز