بسمه تعالی

دانشکده  بهداشت

گروه بهداشت محیط  

******************************

نام درس: آلودگی هوا                                                       تعداد واحد:  2 واحد نظری

مقطع:   کارشناسی ناپیوسته بهداشت محیط                      مسئول برنامه:

پیش نیاز: ندارد                                                                مدت زمان ارایه درس: 1 ترم (34 ساعت)

اهداف کلی:

هدف کلی از ارایه این درس آشنایی و افزایش آگاهی ایشان نسبت به مفاهیم زیر می باشد:

1-      مقدمه، منابع آلودگی و طبقه بندی آلاینده های هوا

2-      اتمسفر و آلودگی هوا

3-      اثرات جهانی آلودگی هوا

4-      ذرات منتقله بوسیله هوا

5-      منابع متحرک آلاینده هوا

6-      اندازه گیری ذرات و گازها

7-      آلاینده های گازی هوا: منابع و کنترل

8-      تأثیر آلودگی هوا بر سلامتی انسان و حیوانات

9-      تأثیر آلودگی هوا بر گیاهان

10-کنترل دود و آلاینده های گازی

11- پراکندگی و خیزش ستون دود

12- کیفیت هوا و استانداردهای انتشار

اهداف اختصاصی:

1- مقدمه، منابع آلودگی و طبقه بندی آلاینده های هوا

دانشجو باید بتواند:

-          آلودگی هوا را تعریف کند.

-          منابع آلودگی هوا را نام برده طبقه بندی کند.

-          آلاینده های طبیعی، آئروسل ها، گرد و غبار، دود، میست، مه، بخارات فلزی، گازهای آلاینده نظیر سولفید هیدروژن، کلرین، اکسیدهای ازت، منواکسید کربن، ازن، آلدئیدها، بخارات آلی، گازهای رادیواکتیو و آلاینده های اولیه و ثانویه را تعریف و طبقه بندی کند.

2- اتمسفر و آلودگی هوا

دانشجو باید بتواند:

-          نیمرخ عمودی باد را شرح دهد و اثر ناهمواریهای زمین را بر آن اعمال کند.

-          گلباد و نحوه رسم آن را توضیح دهد.

-          جریانهای تفکیک شده را شرح دهد.

-          تغییرات درجه حرارت با ارتفاع را به همراه معادلات مربوطه شرح دهد.

-          پدیده وارونگی را توضیح دهد.

-          حرکات ستون دود را طبقه بندی نموده و ارتباط آن با شیب حرارتی را شرح دهد.

-          مسائل مربوطه را حل نماید.

3- اثرات جهانی آلودگی هوا

دانشجو باید بتواند:

-          منشاء و نحوه شکل گیری جو را توضیح دهد.

-          در مورد روند تغییرات درجه حرارت متوسط کره زمین بحث کند.

-          اثر دی اکسید کربن و پدیده گلخانه ای را بطور کامل شرح دهد.

-          اثر آئروسل ها را بر پراکندگی تشعشعات خورشیدی توضیح دهد.

-          تأثیر ایندرید سولفورو و تشکیل بارانهای اسیدی را شرح دهد.

-          آلودگی حرارتی (گرمایی) جو را شرح دهد.

3- ذرات منتقله بوسیله هوا

دانشجو باید بتواند:

-          توزیع اندازه ذرات را به همراه نمودار دانه بندی شرح دهد.

-          مفاهیم مکانیک آئروسل شامل نیروی کشش، رسوب، انتشار براونی، انعقاد، تداخل شکل و دانسیته ذره، مسافت ایست، برخورد فیزیکی و فرسایش را شرح داده و معادل سقوط آزاد استوکس را بیان نماید.

-          منابع ذرات را طبقه بندی نموده توضیح دهد.

-          مسائل مربوط به سقوط و یا شناوری ذرات را حل کند.

4- منابع متحرک آلاینده هوا

دانشجو باید بتواند:

-          احتراق سوخت را شرح دهد.

-          انتشارات ناشی از احتراق را شرح دهد.

-          آلاینده های خاص را نام برده مختصری توضیح دهد.

-          گازها و ذرات خروجی از موتورهای دیزل را نام ببرد.

-          ترکیب سوخت را شرح دهد.

-          موتورهای دیزلی و بنزین را از نظر آلودگی هوا با یکدیگر مقایسه کند.

-          راجع به سوختهای جایگزین بحث کند.

-          آلودگی ناشی از حمل و نقل ریلیف حمل و نقل دریایی و هوایی را شرح دهد.

5- اندازه گیری ذرات وگازها

دانشجو باید بتواند:

-          روشها و واحدهای توصیف غلظت آلاینده ها را شرح دهد.

-          روشهای نمونه برداری از گازها (پمپهای مکشی، تراکمی و نمونه برداری منقطع) را توضیح دهد و وسایل اندازه گیری را بشناسد.

-          روشهای اندازه گیری غلظت گازها را به همراه وسائل مورد نیاز شرح دهد.

-          روشهای اندازه گیری ذرات را نام برده و توضیح دهد.

-          روش اندازه گیری ذرات درشت رسوب کرده را شرح دهد.

6- آلاینده های گازی هوا: منابع و کنترل

دانشجو باید بتواند:

-          اتمسفر پایه و اجزاء طبیعی هوا را شرح دهد.

-          ساختار عمودی اتمسفر را از نظر فشار و درجه حرارت شرح دهد.

-          پارامترهای مصرف انرژی، انتشار گوگرد، تولید اکسید ازت، آمونیاک، ترکیبات آلی فرار، منواکسید کربن و کلرید هیدروژن را شرح دهد.

-          مفاهیم Adsorption و Absorption گازها را توضیح دهد.

-          پدیده سوختن و سوزاندن را به عنوان یکی از منابع آلودگی هوا شرح دهد.

-          آلاینده های ثانویه گازی شکل (ازن تروپوسفریک و دی اکسید ازت زمستانه) را شرح دهد.

7- تأثیر آلودگی هوا بر سلامتی انسان و حیوانات

دانشجو باید بتواند:

-          دستگاه تنفسی فوقانی و تحتانی را به همراه اجزاء تشکیل دهنده شرح دهد.

-          اثر دی اکسید گوگرد، منواکسید کربن، اکسیدهای ازت، مرکاپتانها و سولفید هیدروژن، ازن، فلوراید، سرب ، بخار هیدروکربورها عوامل سرطانزا نظیر ترکیبات آلی پلی سیکلیک، 3 و 4 بنروپرن، حشره کشها، ایزوتوپهای رادیو اکتیو و عوامل حساسیت زا را به همراه آستانه اثرشان بر سلامتی انسان شرح دهد.

-          تاریخچه مختصری از حوادث ناگوار ناشی ازآلودگی هوا را که در جهان رخ داده بیان نماید.

8- تاثیر آلودگی هوا بر گیاهان

دانشجو باید بتواند:

-          مختصری راجع به فیزیولوژی برگ توضیح دهد.

-          پارامترهای موثر درمیزان خسارت آلاینده به گیاه را شرح دهد.

-          اثر، آستانه تأثیر و علائم خسارت هر نوع آلاینده (ازن، PAN، SO₂، اتیلن، دی اکسید ازت، فلوئور) را بر گیاهان شرح دهد.

9-کنترل دود و آلاینده های گازی

دانشجو باید بتواند:

-          رسوب دهنده های ثقلی را شرح دهد.

-          جداسازی سانتریفوژ را شرح دهد.

-          رسوب دهنده های الکترواستاتیک و مکانیسم جداسازی ذرات را توضیح دهد.

-          شستشو دهنده ها را شرح دهد.

-          استوکیومتری، قانون بقاء انرژی و ترموشیمی گازها را شرح دهد.

-          متراکم سازی گازها را به همراه وسایل و تکنیکهای موجود شرح دهد.

-          Adsorption و Absorption را توأم با تکنیکهای موجود نظیر استفاده از ستونهای کربن فعال و سیلیکاژل شرح دهد.

10-پراکندگی و خیزش ستون دود

دانشجو باید بتواند:

-          مدل گوس را در پخش آلاینده ها شرح دهد.

-          ضرائب پخش و اثرات وارونگی را توضیح دهد.

-          محدودیتهای مدل گوس را بیان نماید.

-          سایر مدلهای حاکم بر پخش آلاینده ها را مختصرا توضیح دهد.

-          منابع نیروی جنبشی یک ستون دود را شرح دهد.

-          حالات پایدار ، ناپایدار، آرام و خنثی را در مورد خیزش ستون دود شرح دهد.

-          با توجه به وضعیت هوا و ضرائب پخش آلاینده ارتفاع یک دودکش را محاسبه نماید.

-          مسائل مربوطه را حل نماید.

11-کیفیت هوا و استانداردهای انتشار

دانشجو باید بتواند:

-          قوانین سازمان بهداشت جهانی در مورد آلاینده های هوا را ذکر کند.

-          حداکثر غلظت مجاز آلاینده ها و آستانه تأثیر آنها را ذکر کند.

-          شاخص آلودگی هوا را محاسبه نماید.

روش آموزش:

-          آموزش این درس در یک کلاس با استفاده از توضیح شفاهی و نوشتن مطالب و معادلات روی White Board انجام می شود.

شرایط اجرا:

امکانات آموزشی:

-          کلاس درس

آموزش دهنده:

-          اعضاء هیئت علمی گروه بهداشت محیط (محمد علی بقاپور)

منابع اصلی درس:

1-      آلودگی هوا، تألیف هنری پرکنز، ترجمه دکتر منصور غیاث الدین ، انتشارات دانشگاه تهران

2-      Jeremy colls, Air pollution, Second Edition, Spon press, London, 2002.

3-      Louis Theodore and Anthony J. Buonicore, Air pollution control Equipment, CRC press, Inc., 2000.

4-       N rao and HVN Rao, Air pollution, tata c Grow-Hill publishing company, 1990.

5-      William L. Heumann, Industrial Air pollution control system, Mc Graw-Hill book company, Inc., 1997.

ارزشیابی :

نحوه ارزشیابی:

-          ارزشیابی به صورت کتبی است.

نحوه محاسبه نمره کل:

- مجموعه مسائل                        15%

- آزمون کتبی                              85%

مقررات:

- حداقل نمره قبولی                                  10 از 20

- تعداد دفعات مجاز غیبت در کلاس حداکثر 4 جلسه

جدول زمانبندی درس آلودگی هوا