بسمه تعالی

اهداف کلی:

آشنایی با پرتوهای یونساز و غیر یونساز در محیط کار، راههای شناسایی و ارزشیابی و کنترل آنها در محیط اشتغال

1-تعریف و طبقه بندی انواع پرتوها

2- روش های تولید و انتشار پرتوهای یونساز

3- مواد پرتوزای طبیعی و مصنوعی

4- کاربرد پرتوهای یونساز و رادیوایزوتوپها در صنعت و پزشکی و کشاورزی

5- واحدها و مقادیر مجاز پرتوهای یونساز

6- روش های شناخت و ارزشیابی پرتوهای یونساز در محیط کار

7- اثرات سوء و نحوه تماس افراد شاغل با مواد رادیو اکتیو

8- پرتوهای یونساز در محیط کار

9- کنترل پرتوهای یونساز

10- کاربرد پرتوهای غیر یونساز

11- پرتو فرابنفش

12- پرتو مادون قرمز

13- پرتو مایکروویو و امواج رادیویی

 اهداف اختصاصی:

تعریف و طبقه بندی انواع پرتوها

دانشجو باید بتواند:

• پرتوها را تعریف کند
• انواع پرتو را فهرست کند
• طبقه بندی انواع پرتوها را بیان کند

روش های تولد و انتشار پرتوهای یونساز

• امواج الکترومغناطیس را تعریف کند
• طیف امواج الکترومغناطیس را بیان کند
• تقسیم بندی امواج الکترومغناطیس را بیان کند
• روش های تولید پرتوهای الکترومغناطیس را بیان کند
• اصول انتشار پرتو آلفا را بیان کند
• اصول انتشار پرتو بتا را بیان کند
• اصول انتشار پرتو گاما را بیان کند
• اصول انتشار پرتو نوترون را بیان کند

مواد پرتوزای طبیعی و مصنوعی

دانشجو باید بتواند:

• رادیو اکتیویته را تعریف کند
• طبقه بندی انواع مواد پرتوزا را بیان کند
• رادیواکتیویته طبیعی را تعریف کند
• رادیواکتیویته مصنوعی را تعریف کند
• خانواده یا سری رادیواکتیو را بیان کند

کاربرد پرتوهای یونساز و رادیوایزوتوپها در پزشکی، صنعت و کشاورزی

دانشجو باید بتواند:

• کاربرد پرتوهای یونساز را تعریف کند
• کاربرد پرتوهای یونساز در پزشکی را بیان کند
• کاربرد پرتوهای یونساز در صنعت را بیان کند
• کاربرد پرتوهای یونساز در کشاورزی را بیان کند

واحدها و مقادیر مجاز پرتوهای یونساز

دانشجو باید بتواند:

• کمیت پرتوزایی را تعریف کند
• واحدهای اندازه گیری پرتوزایی را بیان کند
• کمیت دوزجذبی را تعریف کند
• واحدهای اندازه گیری دوزجذبی را بیان کند
• کمیت دوز معادل را تعریف کند
• واحدهای اندازه گیری دوز معادل را بیان کند
• کمیت دوز معادل موثر را تعریف کند
• رابطه محاسبه دوز معادل موثر را بیان کند

روش های شناخت و ارزشیابی پرتوهای یونساز در محیط کار

دانشجو باید بتواند:

• انواع روش های ارزیابی پرتوهای یونساز را بیان کند
• مکانیسم ارزیابی پرتوهای یونساز را تعریف کند
• دستگاه اطاقک گازی را شرح دهد
• دستگاه گایگر- مولر را شرح دهد
• دستگاه شمارنده تناسبی را شرح دهد
• ترمولومینسانس را تعریف را شرح دهد
• دستگاه ترمولومینسانس را شرح دهد

اثرات سوء و نحوه تماس افراد شاغل با مواد رادیو اکتیو

دانشجو باید بتواند:

• اثرات بیولوژیکی پرتوهای یونساز را تعریف کند
• عوامل موثر در ایجاد اثرات بیولوژیکی را بیان کند
• تقسیم بندی اثرات بیولوژیکی را بیان کند
• اثرات زودرس پرتوهای یونساز را بیان کند
• اثر روی سیستم خونساز را بیان کند
• اثر روی سیستم گوارش را بیان کند
• اثر روی دستگاه اعصاب مرکزی را بیان کند
• اثرات دیررس پرتوهای یونساز را بیان کند
• انواع سرطان ها، در اثر پرتوهای یونساز را بیان کند

پرتوهای یونساز در محیط کار

دانشجو باید بتواند:

• انواع پرتوهای یونساز را درمحیط کار بیان کند

کنترل پرتوهای یونساز

دانشجو باید بتواند:

• کنترل پرتوهای یونساز در محیط کار را تعریف کند
• انواع روش های کنترل پرتوهای یونساز را بیان کند
• انواع پرتوهای موجود در اطاق تابش را بیان کند
• حداقل پرتوگیری موجه و ممکن  را تعریف کند
• حداکثر پرتوگیری مجاز را تعریف کند
• عوامل موثر در کنترل پرتوهای یونساز را بیان کند
• مواد حفاظتی مورد استفاده را بیان کند

پرتوهای غیر یونساز

دانشجو باید بتواند:

• پرتوهای غیر یونساز را تعریف کند
• انواع پرتوهای غیر یونساز را فهرست کند
• کاربرد پرتوهای غیر یونساز را بیان کند

پرتوهای فرابنفش

دانشجو باید بتواند:

• پرتو های فرابنقش را تعریف کند
• طیف پرتوهای فرابنفش را بیان کند
• اثرات بیولوژیکی پرتوهای فرابنفش را فهرست کند
• اثرات بیولوژیکی پرتوهای فرابنفش را شرح دهد
• کاربرد پرتوهای فرابنفش را بیان کند
• حفاظت در برابر پرتوهای فرابنفش را شرح دهد

پرتوهای مادون قرمز

دانشجو باید بتواند:

• پرتوهای مادون قرمز را تعریف کند
• طیف پرتوهای مادون قرمز را بیان کند
• اثرات بیولوژیکی پرتو مادون قرمز را فهرست کند
• اثرات بیولوژیکی پرتون مادون قرمز را شرح دهد
• حفاظت در برابر پرتوهای مادون قرمز را شرح دهد

امواج میکروویو و رادیویی

دانشجو باید بتواند:

• امواج مایکروویو را تعریف کند
• امواج رادیویی را تعریف کند
• طیف امواج رادیویی را بیان کند
• اثرات بیولوژیکی امواج میکروویو و رادیویی را فهرست کند
• اثرات بیولوژیکی امواج میکروویو و رادیویی را شرح دهد
• حفاظت در برابر امواج میکروویو و رادیویی را شرح دهد.

روش آموزش:

آموزش به روش سخنرانی و با بهره گیری از وسایل کمک آموزشی (اورهد، پروژکتور اسلاید) انجام می گیرد. منظور افزایش اثر بخشی آموزش و نیز ایجاد انگیزه بخش پایانی هر جلسه به پرسش و پاسخ اختصاص داده می شود. ضمنا تکالیف کلاسی و کوئیز انجام می گیرد.

شرایط اجرا:

امکانات آموزشی گروه:

• کلاس درس
• وسایل و تجهیزات کمک آموزشی (اورهد- پروژکتور اسلاید)

آموزش دهنده:

• اعضاء هیئت علمی گروه بهداشت حرفه ای

(فرید امیرزاده)

منابع اصلی درس:

• فیزیک و آثار زیست شناختی پرتوها ، دکتر هوشنگ محمدی- انتشارات دانشگاه شیراز
• آشنایی با فیزیک بهداشت از دیدگاه پرتوشناسی – محمد ابراهیم ابوکاظمی مرکز نشر دانشگاهی تهران

ارزشیابی:

• نحوه ارزشیابی

ارزشیابی به صورت کتبی است که 10% کل نمره با استفاده از کوئیز و تکالیف کلاسی و 40% میان ترم و 50% باقی مانده در امتحان پایان ترم می باشد. امتحان به صورت تشریحی و چهارگزینه ای برگزار می گردد.

نحوه محاسبه نمره کل:

• آزمون پایان ترم                            50% کل نمره
• آزمون میان ترم                            40% کل نمره
• کوئیز و تکالیف کلاسی                  10% کل نمره

مقررات:

* حداقل نمره قبولی                                 10

* تعداد دفعات مجاز غیبت در کلاس حداکثر 4 جلسه