اهداف كلي:

آشنايي دانشجويان با روشهاي آناليز نمونه آلودگيهاي هواي محيط كار، تعيين مقدار آلاينده ها و ارزشيابي نتايج حاصله. در پايان دانشجويان با مفاهيم و موضوعات زير آشنا خواهند شد.

الف: بخش نظري

1-مراحل اندازه گيري و ارزشيابي آلاينده هاي شيميايي هواي محيط كار

2-روشهاي آناليز متداول در بهداشت حرفه اي

3-اسپكترو فتومتري

4-جذب اتمي

5-كروماتوگرافي

6-الكترود يون انتخابي

7-شمارش ذرات گرد و غبار

8-شمارش الياف

ب: بخش عملي

1-نمونه برداري و تعيين مقدار So2 در هوا به روش تيتراسيون

2-نمونه برداري و تعيين مقدار No2 در هوا به روش اسپكتروفتومتري

3-نمونه برداري و تعيين مقدار فيومهاي فلزي آهن به روش اسپكتروفتومتري

4-نمونه برداري و تعيين مقدار سرب به روش جذب اتمي

5-نمونه برداري و شمارش ذرات گرد و غبار به روش ميكروسكوپيك

6-نمونه برداري و شمارش الياف به روش ميكروسكوپيك

اهداف اختصاصي:

الف: بخش نظري

1-مراحل و اندازه گيري و ارزشيابي آلاينده هاي شيميايي هواي محيط كار

دانشجو بايد بتواند:

-نمونه برداري از هواي محيط كار را توضيح دهد.

-روشهاي حفاظت از نمونه را شرح دهد.

-روشهاي انتقال نمونه به آزمايشگاه را بداند.

-روشهاي نگهداري از نمونه را توضيح دهد.

-روشهاي استخراج آناليت را توضيح دهد.

-روشهاي تغليذ آناليت راشرح دهد.

-روشهاي تصفيه و خالص سازي را توضيح دهد.

-آناليز كمي را شرح دهد.

-آناليز كيفي را شرح دهد.

2-روشهاي آناليز متداول در بهداشت حرفه اي

دانشجو بايد بتواند:

-روشهاي وزني را توضيح دهد.

-روشهاي تيتراسيون را شرح دهد.

-روشهاي اسپكترومتري را توضيح دهد.

-روش جذب اتمي را شرح دهد.

-روش گاز كروماتوگرافي را توضيح دهد.

-روش HPLC را توضيح دهد.

-روش الكترود يون انتخابي را توضيح دهد.

-شيوه هاي ميكروسكوپيك آناليز را توضيح دهد.

3-اسپكتروفتومتري

دانشجو بايد بتواند:

-اجزاء اصلي دستگاه اسپكتروفتومتري را نام ببرد.

-وظيفه هريك از اجزاء اصلي دستگاه اسپكتروفتومتري را شرح دهد.

-منحني كاليبراسيون را توضيح دهد.

-منحني كاليبراسيون را رسم كند.

4-جذب اتمي

دانشجو بايد بتواند:

-انواع روشهاي جذب اتمي را توضيح دهد.

-اجزاء اصلي دستگاه جذب اتمي را نام ببرد.

-وظيفه اجزاء اصلي دستگاه جذب اتمي را شرح دهد.

-منحني كاليبراسيون را شرح دهد.

-منحني كاليبراسيون را رسم كند.

5-كروماتوگرافي

دانشجو بايد بتواند:

-روشهاي گوناگون كروماتوگرافي را نام ببرد.

-فاز ساكن را شرح دهد.

-فاز متحرك را شرح دهد.

-كروماتوگرافي ستوني را شرح دهد.

-كروماتوگرافي صفحه اي را شرح دهد.

-گازكروماتوگرافي را توضيح دهد.

-اجزاء اصلي دستگاه گاز كروماتوگرافي را نام ببرد.

-وظيفه اجزاء اصلي دستگاه گاز كروماتوگرافي را توضيح دهد.

-روش كار با دستگاه گاز كروماتوگرافي را شرح دهد.

-مايع كروماتوگرافي را توضيح دهد.

-روش HPLC را توضيح دهد.

-اجزاء اصلي دستگاه HPLC را توضيح دهد.

-وظيفه اصلي دستگاه HPLC را شرح دهد.

-روش كار با دستگاه HPLC را توضيح دهد.

6-الكترود يون انتخابي

دانشجو بايد بتواند:

-روش الكترود يون انتخابي را توضيح دهد.

-اجزاء اصلي دستگاه الكترود يون انتخابي را شرح دهد.

-شيوه هاي رسم منحني كاليبراسيون را شرح دهد.

-كاربرد الكترود يون انتخابي را توضيح دهد.

7-شمارش ذرات گرد و غبار

دانشجو بايد بتواند:

-شيوه هاي ميكروسكوپيك مطالعه ي ذرات گرد و غبار را توضيح دهد.

-شيوه كاليبراسيون ميدان ديد ميكروسكوپ را توضيح دهد.

-وسايل مورد استفاده در شمارش ذرات گرد و غبار را نام ببرد.

-روش محاسبه ي تعداد ذرات گرد و غبار در واحد حجم هوا را شرح دهد.

8-شمارش الياف

دانشجو بايد بتواند:

-شيوه ميكروسكوپيك مطالعه ي الياف را توضيح دهد.

-شيوه كاليبراسيون ميدان ديد ميكروسكوپ را شرح دهد.

-وسايل مورد استفاده در تماس الياف را نام ببرد.

-روش محاسبه تعداد الياف در واحد حجم هوا را شرح دهد.

ب: بخش عملي

 1-نمونه برداري و تعيين مقدار So2 در هوا به روش تيتراسيون

دانشجو بايد بتواند:

-محلول استاندارد اسيد اگزاليك بسازد.

-محلول استاندارد سود سوز آور تهيه كند.

-محلول جاذب حاوي H2O2 تهيه كند.

-پمپهاي نمونه برداري را كالبيره كند.

-از هواي محيط نمونه برداري كند.

-با استفاده از روش تيتراسيون تراكم SO2 را محاسبه كند.

-نتيجه بدست آمده را با مقدار استاندارد مقايسه كند و نتيجه را ارزشيابي نمايد.

2-نمونه برداري و تعيين NO2 در هوا به روش اسپكتوفتومتري

دانشجو بايد بتواند:

-محلولهاي جاذب در آزمايشگاه تهيه نمايد.

-نمونه هاي استاندارد را تهيه نمايد.

-با دستگاه اسپكتروفتومتر كار كند.

-جذب نمونه هاي استاندارد را قرائت نمايد.

-منحني كاليبراسيون را بر روي كاغذ ميليمتري رسم نمايد.

-معادله خط را محاسبه نمايد.

-ضريب همبستگي جذب و غلظت را محاسبه نمايد.

-پمپهاي نمونه برداري را كالبيره نمايد.

-از هواي محيط نمونه برداري كند.

-جذب نمونه مجهول را در دستگاه اسپكتروفتومتري قرائت نمايد.

-غلظت NO2 را در هواي نمونه برداري شده تعيين نمايد.

-نتيجه بدست آمده را با مقدار استاندارد مقايسه نمايد و ارزشيابي انجام دهد.

3-نمونه برداري و تعيين مقدار فيومهاي فلزي آهن به روش اسپكتروفتومتري

دانشجو بايد بتواند:

-نمونه هاي استاندارد تهيه نمايد.

-منحني كاليبراسيون را بر روي كاغذ ميليمتري  رسم نمايد.

-معادله خط را محاسبه نمايد.

-ضريب همبستگي بين جذب و غلظت را محاسبه نمايد.

-پمپهاي نمونه برداري را كاليبره نمايد.

-از هواي محيط كار بر روي فيلتر نمونه برداري كند.

-فيوم فلزي آهن را از روي فيلتر استخراج نمايد.

-جذب نمونه مجهول را در دستگاه اسپكتروفتومتري قرائت نمايد.

-غلظت فيومهاي فلزي آهن را در هواي نمونه برداري تعيين نمايد.

-نتيجه بدست آمده را با مقدار استاندارد مقايسه نمايد و ارزشيابي انجام دهد.

4-نمونه برداري و تعيين مقدار سرب به روش جذب اتمي

دانشجو بايد بتواند:

-طرز كار دستگاه جذب اتمي را شرح دهد.

-اجزاء مختلف دستگاه را در آزمايشگاه بر روي دستگاه شرح دهد.

5-نمونه برداري و شمارش ذرات گرد و غبار به روش ميكروسكوپيك

دانشجو بايد بتواند:

-از ذرات گرد و غبار نمونه برداري كند.

-پمپهاي نمونه برداري را كالبيره كند.

-فيلتر نمونه برداري را كالبيره كند.

-لام نمونه تهيه كند.

-قسمتهاي مختلف ميكروسكوپ فازكنتراست را شرح دهد.

-با ميكروسكوپ فازكنتراست كاركند.

-ميدان ديد ميكروسكوپ را كالبيره كند.

-سلولهاي شمارش را شرح دهد.

-گراتيكولهاي چشمي و شيئي را توضيح دهد.

-با استفاده از سلولهاي شمارش و گراتيكولها ذرات را در زير ميكروسكوپ شمارش نمايد.

-نتيجه را تفسير و ارزشيابي كند.

6-نمونه برداري و نمايش الياف به روش ميكروسكوپيك

دانشجو بايد بتواند:

-از الياف نمونه برداي كند.

-پمپهاي نمونه برداري را كالبيره كند.

-فيلتر نمونه برداري را شفاف كند.

-لام نمونه تهيه كند.

-قسمتهاي مختلف ميكروسكوپ فازكنتراست را شرح دهد.

-با ميكروسكوپ فازكنتراست كاركند.

-ميدان ديد ميكروسكوپ را كالبيره كند.

-با گراتيكول ولتون-بكت كاركند.

-با استفاده از گراتيكول ولتون- بكت الياف را در زير ميكروسكوپ شمارش نمايد.

-نتيجه را با مقدار استاندارد مقايسه و ارزشيابي نمايد. 

روش آموزش :

الف: بخش نظري

آموزش به صورت سخنراني بوده و از وسايل كمك آموزشي نظير اورهد استفاده مي شود.

به منظور افزايش اثربخشي آموزش، پرسش و پاسخ در طول جلسه درس آزاد مي باشد0 

شرايط اجراء

- امكانات  آموزش دانشكده

- كلاس درس

- وسايل كمك آموزشي

آموزش دهنده:

-دكتر عليرضا چوبينه

بخش هاي عملي

آموزش به طور عملي در آزمايشگاه انجام مي گيرد. پيش از ورود به آزمايشگاه، دستور كار آزمايش مربوطه در اختيار دانشجويان قرار مي گيرد و دانشجويان قبل از ورود به آزمايشگاه ملزم به مطالعه ي روش كار مي باشند.

شرايط اجراء

آزمايشگاه بهداشت حرفه اي مجهز به امكانات مورد نياز

آموزش دهنده:

دكتر عليرضا چوبينه با همكاري كارشناسان آزمايشگاه

منابع اصلي درس:

1- روشها و وسايل نمونه برداري از آلاينده هاي هواي محيط كار جلد 1و2 دكتر بهرامي

2- application and computational Elements of Industrial Hygiene.

M.S. Stern and S.Z.  mansdorf . CRC press , 1999.

3- NIISH Manual of Analytical Methods.

ارزشيابي :

نحوه ارزشيابي

الف: بخش نظري

ارزشيابي به صورت كتبي است كه بخشي از آن به صورت كوئيز و تكاليف كلاسي بوده و بخشي از آن به صورت امتحان كتبي در پايان دوره به صورت امتحان تشريحي و چهار گزينه اي مي باشد.

نخش نظري 15 نمره دارد.

ب: بخش عملي

بخش عملي 5 نمره از كل نمره نهايي را به خود اختصاص ميدهد كه بر اساس نمره گزارش كار آزمايشگاه، رعايت نظم و انضباط آزمايشگاهي و حضور و غياب دانشجو تعيين مي شود.

مقررات

حد اقل نمره قبولي                                   10

تعداد دفعات مجاز غيبت در كلاس    4 جلسه

                                  جدول زمانبندي درس تجزيه نمونه آلودگيها و ارزشيابي نتايج

                                                              (الف) بخش نظري

                  جدول زمانبندي درس تجزيه نمونه آلودگيها و ارزشيابي نتايج

                                                        (ب) بخش عملي

طرح درس تجزیه نمونه آلودگی ها و ارزشیابی نتایج                                                                          

مبحث اول : مراحل اندازه گیری و ارزشیابی آلاینده های شیمیایی هوای محیط کار                                                                            

طرح درس تجزيه نمونه آلودگي ها و ارزشيابي نتايج                                                                                             

مبحث اول : مراحل اندازه گيري و ارزشيابي آلاينده هاي شيميايي هواي محيط كار