مقاومت میکروبی یکی از 10 تهدید اصلی نظام سلامت به شمار می رود و برای مقابله با آن نیازمند به روزرسانی دانش و اطلاعاتی هستیم که پایه آن تشخیص با کیفیت، سریع و توام با درمان هدفمند باشد.

بدون اقدام موثر در این زمینه، پیش بینی می شود که در سال 2050 با 10 میلیون مورد مرگ در سال در سطح جهانی روبرو باشیم. مصرف بیش از حد و یا نادرست آنتی بیوتیک ها از مهم ترین عواملی است که به مقاومت میکروبی دامن می زند. در گزارس سال 2023 سازمان جهانی بهداشت، از هر شش عفونت باکتریایی تایید شده آزمایشگاهی در سراسر جهان، یک مورد به درمان های آنتی بیوتیکی مقاوم بوده است. به صورت کلی در حال حاضر به صورت متوسط سالانه بین 5 تا 15 درصد افزایش در مقاومت آنتی بیوتیکی را شاهد هستیم.

بالاترین میزان مقاومت در مناطق مدیترانه شرقی و جنوب شرق آسیا است، یعنی از هر سه عفونت یک مورد مقاوم می باشد.

پاتوژن های نگران کننده:

از مهم ترین پاتوژن های باکتریایی که بیشترین تهدید را ایجاد می کنند، می توان به ایشرشیاکلی و کلبسیلا پنومونیه اشاره کرد که به ترتیب بیش از 40% و 55% به سفالوسپورین های نسل سوم مقاوم هستند.

چالش های درمانی:

کاهش اثر بخشی آنتی بیوتیک های ضروری مانند: فلوروکینولون ها

وابستگی نظام درمانی به آنتی بیوتیک های در آخرین خط دفاعی درمان

عدم دسترسی موثر به آنتی بیوتیک های موثر در کشورهای با درآمد پایین و متوسط

مسئولیت همگانی، نیازهای آینده:

استفاده مسئولانه از آنتی بیوتیک ها، دسترسی به داروهای مناسب، ارتقاء کیفیت مراکز تشخیصی و دسترسی مناسب به واکسیناسیون

تقویت سیستم های سلامت در بخش آزمایشگاهی، نظارتی و همکاری های بین المللی

کنترل عفونت باید دقیق، علمی، مبتنی بر استانداردهای های معتبر و سختگیرانه انجام پذیرد

مدیریت محیط زیست و مدیریت پسماند برای حفظ اثربخشی داروهای ضد میکروبی

مصرف مسئولانه برای حفظ اثر بخشی داروهای ضد میکروبی در دامپزشکی

مشارکت اجتماعی با رویکرد یکپارچه، افزایش آگاهی های عمومی و فرهنگ سازی برای حفظ اثربخشی داروهای ضد میکروبی

با توجه به اهمیت بهداشتی مقاومت میکروبی و روند افزایشی آن؛ اطلاع رسانی و آموزش به عمومی مردم، تدوین راهنمای علمی و به روز تجویز داروها و افزایش اقدامات نظارتی، نقش موثری در کاهش تجویز و مصرف غیرمنطقی داروها و در نتیجه کاهش مقاومت دارویی دارد. بدانیم که تولید آنتی بیوتیک های جدید سال ها تحقیق و سرمایه گذاری لازم دارد که حداقل بین 30 تا 40 سال ممکن است زمان لازم داشته باشد، اما مصرف نادرست در مدت زمان کوتاهی و حتی ظرف دو سال می تواند این داروها را از چرخه ی مصرف خارج کند.

حامد کرمی، دانشجوی دکتری تخصصی اپیدمیولوژی