۱۱ آوریل، که به عنوان «روز جهانی پارکینسون» شناخته می‌شود، فرصت خوبی است تا کمی بیشتر درباره یکی از شایع‌ترین بیماری‌های تخریب‌کننده‌ی سیستم عصبی مرکزی آگاهی‌مان را بالا ببریم.

بیماری پارکینسون چیست؟

بیماری پارکینسون یک اختلال پیش‌رونده در سیستم عصبی است که عمدتاً روی حرکات بدن تأثیر می‌گذارد. در این بیماری، بخشی از مغز که مسئول کنترل هماهنگی و حرکت است، دچار کاهش تولید دوپامین می‌شود. دوپامین ماده‌ای است که پیام‌های حرکتی را در مغز منتقل می‌کند، و کمبود آن باعث کندی و اختلال در کنترل حرکات می‌شود.

علائم

علائم معمولاً به‌تدریج ظاهر می‌شوند و ممکن است از یک سمت بدن شروع بشوند. شایع‌ترین علائم شامل:

  ۱. اختلال اولیه در حافظه      

۲. اختلال در توجه

۳. افسردگی

۴. تخصیص زمان بیشتر برای شروع یا انجام حرکات

۵. اختلال در توانایی دیداری-فضایی(مشکل در تشخیص فاصله‌ها، سختی در راه رفتن در مسیرهای شلوغ یا باریک، برخورد کردن با اشیاء یا دیوار هنگام چرخیدن، مشکل در بالا و پایین رفتن از پله‌ها، سختی در دنبال کردن مسیرها، نقشه‌ها یا پیدا کردن جهت‌ها، تغییر شکل دست خط، کشیدن شکل‌های دقیق و بستن دکمه‌ها). این اختلال می تواند منجر به افتادن فرد شود.

۶. لرزش(به خصوص دست ها) در حالت استراحت

۷. اختلال رفتار خواب یک مشکل خواب است که در آن فرد هنگام خواب دیدن، حرکاتی انجام می‌دهد که در حالت طبیعی نباید اتفاق بیفتد. به طور معمول وقتی وارد مرحله‌ای از خواب می شود که در آن رویا می‌بیند)، عضلات بدن کاملاً شُل می‌شوند تا فرد نتواند رؤیاهایش را در دنیای واقعی اجرا کند. اما در این اختلال، این «شل شدن عضلات» اتفاق نمی‌افتد و فرد ممکن است هم‌زمان با دیدن خواب‌های پرهیجان، حرکات شدید، پرتابی یا حتی خشن انجام دهد و به خودش یا اطرافیان آسیب بزند. رفتارهایی مانند داد زدن، صحبت کردن، لگد زدن، دست و پا زدن

۸. توهم در بیماری پارکینسون ممکن است به صورت دیداری یا غیر دیداری بروز کند و معمولاً در مراحل میانی یا پیشرفته دیده می‌شود. در توهمات بینایی، فرد چیزهایی را می‌بیند که واقعی نیستند؛ برای مثال ممکن است یک سیم تلفن را مار تصور کند یا سایه‌ها را اشتباه تفسیر کند، که این حالت می‌تواند موجب ترس، اضطراب و آشفتگی شود. توهمات غیر بینایی نیز وجود دارند؛ مانند شنیدن صداهایی که وجود ندارند یا احساس حضور فردی در اتاق بدون اینکه کسی باشد.

۹. هذیان

علائم خطر:

• سن بالا
• جنسیت(مردان)
• سابقه خانوادگی
• قرار گرفتن طولانی‌مدت در معرض سموم محیطی
• ضربه ناگهانی به مغز

تشخیص

تشخیص پارکینسون معمولاً بر اساس معاینه‌ی بالینی توسط متخصص مغز و اعصاب انجام می‌شود. آزمایش مشخصی که صددرصد بیماری را نشان دهد وجود ندارد، اما اقدامات زیر کمک‌کننده‌اند:

- شرح حال و معاینه‌ی دقیق عصبی: بررسی لرزش، سرعت حرکت، سفتی عضلات و تعادل

- تصویربرداری مغزی(MRI)

مدیریت بیماری

1.درمان دارویی

2. درمان غیردارویی(کاردرمانی....)

3. ایمن سازی  محیط

دکتر فرزانه بهادری، استادیار گروه ارتقا سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی شیراز