خودمراقبتی یکی از مؤثرترین و در دسترس‌ترین راه‌ها برای پیشگیری از سرطان و بسیاری از بیماری‌های مزمن است. بر اساس شواهد علمی، بخش عمده‌ای از خطر ابتلا به سرطان به انتخاب‌های روزمره ما در زندگی وابسته است. خودمراقبتی یعنی پذیرش مسئولیت فعالانه برای حفظ و ارتقای سلامت امروز، به‌منظور تضمین سلامت فردا.

خودمراقبتی چیست؟

خودمراقبتی مجموعه‌ای از رفتارهای آگاهانه، مداوم است که فرد برای:

- حفظ سلامت جسم و روان

- کاهش عوامل خطر بیماری‌ها

- و تشخیص زودهنگام مشکلات سلامتی 

انجام می‌دهد.

در حوزه پیشگیری از سرطان، خودمراقبتی نقش کلیدی و اثبات‌شده دارد.

تغذیه سالم؛ پایه خودمراقبتی

مطالعات نشان می‌دهد رژیم غذایی سالم می‌تواند خطر ابتلا به برخی سرطان‌ها را به‌طور قابل‌توجهی کاهش دهد:

- مصرف روزانه میوه و سبزیجات تازه 

- کاهش مصرف غذاهای فرآوری‌شده، فست‌فود و گوشت‌های فراوری‌شده 

- محدود کردن نمک، قند و چربی‌های ناسالم 

- نوشیدن آب کافی 

- رژیم غذایی سرشار از فیبر، آنتی‌اکسیدان‌ها و ریزمغذی‌ها نقش محافظتی در برابر سرطان‌های دستگاه گوارش دارد.

فعالیت بدنی منظم

کم‌تحرکی یکی از عوامل خطر شناخته‌شده سرطان است. انجام:

- حداقل ۱۵۰ دقیقه فعالیت بدنی متوسط در هفته

- یا ۷۵ دقیقه فعالیت شدید 

می‌تواند خطر ابتلا به سرطان‌هایی مانند سرطان پستان،  سرطان روده بزرگ و سرطان رحم را کاهش دهد.

پرهیز از رفتارهای پرخطر

خودمراقبتی یعنی انتخاب آگاهانه برای:

- عدم مصرف دخانیات (سیگار، قلیان و محصولات مشابه)

- پرهیز از مصرف الکل

- استفاده از وسایل حفاظت فردی در محیط‌های شغلی پرخطر

مراقبت از پوست و محیط زندگی

- پرهیز از مواجهه طولانی‌مدت با نور مستقیم خورشید

- استفاده از پوشش مناسب و ضدآفتاب

- کاهش تماس با مواد شیمیایی مضر

سلامت روان؛ بخش فراموش‌شده خودمراقبتی

استرس مزمن، اضطراب و افسردگی می‌توانند به‌طور غیرمستقیم بر سلامت جسم اثر بگذارند. 

خواب کافی، مدیریت استرس، روابط اجتماعی سالم و مراجعه به متخصص سلامت روان در صورت نیاز، از ارکان مهم خودمراقبتی هستند.

خودمراقبتی؛ سرمایه‌گذاری برای آینده

خودمراقبتی یک اقدام کوتاه‌مدت نیست، بلکه سبک زندگی پایدار است. انتخاب‌های سالم امروز:

- خطر ابتلا به سرطان را کاهش می‌دهد

- کیفیت زندگی را افزایش می‌دهد

- و آینده‌ای سالم‌تر برای فرد، خانواده و جامعه می‌سازد

خودمراقبتی، ساده‌ترین راه برای تضمین سلامت فرداست.

دکتر مهین نظری – دانشیار گروه ارتقای سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی شیراز