مقابله با سرطان تنها به درمان‌های دارویی و جراحی محدود نمی‌شود. در تمام مراحل بیماری، از زمان تشخیص تا درمان و حتی در مراحل پیشرفته، مراقبت‌های حمایتی و تسکینی نقش حیاتی در حفظ کرامت انسانی، کاهش رنج و تقویت امید بیماران و خانواده‌ها دارند. این مراقبت‌ها بخشی جدایی‌ناپذیر از درمان جامع سرطان هستند.

مراقبت حمایتی و تسکینی چیست؟

مراقبت‌های حمایتی و تسکینی مجموعه‌ای از خدمات تخصصی است که با هدف:

- کاهش درد و علائم آزاردهنده بیماری

- حمایت روانی، اجتماعی و معنوی بیمار

- پشتیبانی از خانواده و مراقبان   ارائه می‌شود و در کنار درمان‌های اصلی انجام می‌گیرد، نه به‌جای آن.

برخلاف باور نادرست، مراقبت تسکینی فقط برای روزهای پایانی زندگی نیست؛  این مراقبت‌ها از ابتدای تشخیص قابل ارائه‌اند.

کاهش درد و علائم جسمی

بسیاری از بیماران مبتلا به سرطان با علائمی مانند:

- درد

- تهوع و استفراغ

- تنگی نفس

- خستگی شدید

- اختلال خواب 

مواجه هستند. مراقبت‌های تسکینی با روش‌های علمی و دارویی استاندارد، این علائم را به‌طور مؤثر کنترل می‌کنند و کیفیت زندگی بیمار را بهبود می‌بخشند.

 حمایت روانی؛ ستون امید

تشخیص سرطان می‌تواند باعث:

- اضطراب و افسردگی

- ترس از آینده

- احساس تنهایی و ناامیدی 

شود. حضور روان‌شناسان، مشاوران و تیم حمایتی در کنار بیمار:

- امید واقع‌بینانه ایجاد می‌کند

- توان مقابله با بیماری را افزایش می‌دهد

- و به بیمار کمک می‌کند نقش فعال‌تری در تصمیم‌گیری درمانی داشته باشد.

نقش خانواده در مسیر درمان

خانواده‌ها اغلب فشار روانی و جسمی زیادی را تجربه می‌کنند. 

مراقبت‌های حمایتی:

- به خانواده آموزش می‌دهد چگونه از بیمار مراقبت کنند

- فرسودگی مراقبان را کاهش می‌دهد

- و ارتباط مؤثر میان بیمار، خانواده و تیم درمان را تقویت می‌کند

حمایت از خانواده، حمایت غیرمستقیم از بیمار است.

 امید؛ عنصر کلیدی مراقبت تسکینی

امید در مراقبت تسکینی به معنای نادیده گرفتن واقعیت نیست؛ بلکه:

- یافتن معنا در زندگی

- تمرکز بر کیفیت زندگی

- و حفظ عزت نفس بیمار 

است. حتی در سخت‌ترین شرایط، امید می‌تواند **منبع قدرت روانی** برای بیمار و اطرافیان باشد.

مراقبت حمایتی؛ حق هر بیمار

دسترسی به مراقبت‌های حمایتی و تسکینی:

- یک ضرورت اخلاقی و انسانی است

- بخشی از حق سلامت بیماران محسوب می‌شود

- و نشان‌دهنده بلوغ و انسان‌محوری نظام سلامت است

دکتر مهین نظری – دانشیار گروه ارتقای سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی شیراز