-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

پیامدهای اضطراب و تدابیر درمانی

اضطراب درمان‌نشده در مردان، فراتر از یک تجربه درونی ناخوشایند، به زنجیره‌ای از آسیب‌های جدی در ابعاد جسمی، روانی و اجتماعی دامن می‌زند. آنچه با خشم یا انزوای عاطفی آغاز می‌شود، می‌تواند به تخریب روابط خانوادگی، افت شدید عملکرد شغلی و افزایش خطر بیماری‌های قلبی-عروقی منجر گردد. آگاهی از این پیامدهای گسترده، ضرورت تشخیص و درمان به‌موقع اضطراب در مردان را بیش از پیش آشکار می‌سازد.

پیامدهای مخرب اضطراب درمان‌نشده در مردان

عدم تشخیص و درمان به موقع اضطراب در مردان، آسیب‌های عمیقی در ابعاد مختلف زندگی به همراه دارد:

آسیب به سلامت جسمی: اضطراب مزمن با افزایش خطر برخی بیماری‌های قلبی‌عروقی، فشار خون بالا، تپش قلب و مشکلات متابولیک ارتباط دارد.

تخریب روابط خانوادگی: فوران خشم‌های ناگهانی، فضای ناامن و متشنجی را در خانه ایجاد می‌کند. این روند در بلندمدت به طلاق عاطفی بین زوجین و فاصله گرفتن شدید فرزندان از پدر ختم می‌شود.

افت عملکرد شغلی: فرسودگی شغلی زودرس، کاهش شدید قدرت تمرکز و اتخاذ تصمیمات مالی یا مدیریتی اشتباه به دلیل رفتارهای تکانشی، از پیامدهای مستقیم اضطراب در محیط کار است.

پناه بردن به آسیب‌های ثانویه: برخی مردان برای کاهش موقت تنش روانی و به عنوان یک راهکار خوددرمانی نادرست، به مصرف مواد، الکل، داروهای آرام‌بخش یا سایر رفتارهای ناسالم روی می‌آورند.

راهکارهای عملی و برنامه‌های بهبودی

گام اول: پذیرش و تغییر نگرش (شکستن تابو)

اولین قدم این است که مرد بپذیرد اضطراب یا ترس، یک ویژگی کاملاً انسانی و بیولوژیک است، نه نشانه‌ای از ضعف یا کاهش اقتدار.

تمرین تغییر نام: به جای استفاده از کلمه «نگرانم» یا «می‌ترسم» (اگر بیانش سخت است)، مرد می‌تواند از عباراتی مثل «فشار کاری‌ام بالاست»، «ذهنم شلوغ است» یا «بدنم نیاز به استراحت دارد» استفاده کند تا راه گفتگو باز شود.

گام دوم: تمرینات فیزیکی تخلیه استرس

از آنجا که انرژی اضطراب در مردان تمایل به پاسخ حرکتی دارد، ورزش‌های فیزیکی فوق‌العاده مؤثرند.

ورزش‌های مقاومتی: تمرین با وزنه، دوهای سرعتی و ورزش‌های حرکتی به تخلیه هورمون‌های مرتبط با استرس مانند کورتیزول کمک می‌کنند.

تکنیک آرام‌سازی پیشرونده عضلانی: سفت کردن گروه‌های عضلانی بدن به مدت ۷ تا ۱۰ ثانیه و رها کردن ناگهانی آن‌ها و تمرکز بر آرامش به مدت ۱۵ تا ۲۰ ثانیه (از نوک پا تا عضلات صورت). این تمرین به مردان کمک می‌کند انقباض‌های پنهان بدن خود را شناسایی و تخلیه کنند.

گام سوم: تنظیم سبک زندگی

. کاهش محرک‌های کاذب: مردان مضطرب اغلب برای بیدار ماندن یا تمرکز، قهوه و دخانیات بیشتری مصرف می‌کنند. کافئین و نیکوتین به شدت سیستم سمپاتیک را تحریک کرده و ضربان قلب را بالا می‌برند. کاهش مصرف این مواد، گام بزرگی در آرامش بدن است.

. خواب منظم: ایجاد روتین خواب بدون تلفن همراه، تنظیم دمای مناسب اتاق و خوابیدن بین ۷ تا ۸ ساعت برای بازسازی سیستم عصبی مرکزی حیاتی است.

گام چهارم: راهکارهای درمانی تخصصی

اگر اضطراب بر عملکرد شغلی، روابط عاطفی یا سلامت جسمی تأثیر جدی گذاشته است، مراجعه به متخصص الزامی است:

روان‌درمانی شناختی-رفتاری (CBT): درمان شناختی-رفتاری (CBT) یکی از مؤثرترین و پرپژوهش‌ترین درمان‌ها برای اختلالات اضطرابی است و بسیاری از مردان با رویکرد ساختاریافته، هدف‌محور و راه‌حل‌مدار آن ارتباط خوبی برقرار می‌کنند. در این درمان، برخی مردان (به‌ویژه در فرهنگ‌هایی که ابراز هیجان کمتر پذیرفته می‌شود و ممکن است در بیان احساسات خود دشواری بیشتری داشته باشند) روی شناسایی خطاهای شناختی، افکار فاجعه‌سازی و اصلاح رفتارهای اجتنابی تمرکز می‌کنند.

درمان دارویی: در مواردی که شدت علائم اضطراب بالاست یا عملکرد فرد به طور قابل‌توجهی مختل شده است، روان‌پزشک ممکن است داروهای ضداضطراب و ضدافسردگی تجویز کند. مصرف این داروها باید تحت نظر پزشک و به عنوان یک ابزار کمکی در کنار روان‌درمانی باشد. در گفتار چهارم به موضوع چگونه به عنوان همسر یا نزدیکان به یک مرد مضطرب کمک کنیم؟ می پردازیم...... در آخرین گفتار با ما همراه باشید......

تدوین:

مریم سعید فیروزآبادی دانشجوی دکتری تخصصی آموزش بهداشت و ارتقا سلامت

با راهنمایی:

دکتر محمد حسین کاوه استاد تمام گروه ارتقا سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی شیراز