رشد جمعیت، ازدیاد وسایل نقلیه موتوری و به طور کلی زندگی جوامع بشری همراه با تکنولوژی رو به رشد، از جمله عوامل ایجاد صداهای ناهنجار می باشد که موجب آلودگی صوتی می گردد.

بدون شک افزایش تولید وسایل نقلیه و ورود بی رویه آنها به شبکه حمل و نقل شهری و نیز افزایش ساعات پر سروصدا در طول شب را می توان از مهمترین عوامل مؤثر در افزایش میزان مواجه با سروصدا دانست، آلودگی صوتی به عنوان یکی از جدی ترین مشکلات زیست محیطی، اثرات عمیق و گسترده ای برسیستم عصبی و سلامت روان انسان دارد. این پدیده نه تنها معضلی فیزیکی است، بلکه همچون عوامل استرس زای مزمن، سلامت روانی جامعه را تحت الشعاع قرار داده است. مطالعات علمی متعددی نشان داده اند که قرارگیری مداوم در معرض صداهای ناخواسته و بلند منجر به طیف وسیعی از اختلالات عصبی-روانی می شود که از مهم ترین آن ها می توان به افزایش سطح اضطراب، افسردگی، تحریک پذیری عصبی، اختلالات خواب و کاهش کیفیت زندگی اشاره کرد.

 از دیدگاه فیزیولوژیکی،آلودگی صوتی با تحریک اعصاب سمپاتیک و افزایش ترشح هورمون های استرس مانند کورتیزول و آدرنالین، بدن را در حالت "جنگ و گریز" مزمن قرار می دهد. این وضعیت در دراز مدت باعث ایجاد التهاب عصبی، آسیب به عروق خونی مغز و اختلال در عملکرد نورون ها می شود. در حوزه شناختی، آلودگی صوتی تاثیرات مخربی بر عملکردهای ذهنی افراد دارد. مطالعات آزمایشگاهی و میدانی ثابت کرده اند که صداهای محیطی ناخواسته باعث کاهش تمرکز، اختلال در حافظه کاری، افت توانایی حل مسأله و کاهش سرعت پردازش اطلاعات می شود. این اثرات در محیط های آموزشی به وضوح قابل مشاهده است، زیرا دانش آموزان در معرض آلودگی صوتی، عملکرد تحصیلی ضعیف تری از خود نشان می دهند. در محیط های کاری نیز، آلودگی صوتی منجر به کاهش بهره وری، افزایش خطا و کاهش رضایت شغلی می گردد. به هر حال صدای ناخواسته در مدت زمان طولانی تأثیرات مخربی بر جسم و روح انسان خواهد گذاشت از جمله متداول ترین این نوع آلودکننده ها عبارتند از وسایل نقلیه موتوری، آژیر و بوق اتومبیل ها، فرودگاه ها، مته های صنعتی، وسایل پخش صوت خانگی بلندگوهای ثابت و متحرک، سروصدای جمعیت درکوچه و خیابان، کارخانجات و کارگاه های فنی و سایر صداهای ناهنجار که روز به روز در حال افزایش است. آلودگی صوتی شهرها باعث ایجاد عوارضی مانند بی خوابی ها، پاره شدن عروق، سرگیجه، سردرد، کم حوصلگی، کاهش گرمای پوست و کاهش واکنش های مقاومتی می گردد و همچنین عوارضی مانند بی نظمی در سوخت و ساز بدن و اختلالات گوارشی و قلبی، ایجاد سردرد، افزایش فشار خون، کری موقت یا دائمی، بی خوابی های شبانه، کم حوصلگی، عصبی بودن و بسیاری از مواردی دیگر را به همراه خواهد داشت .برخی از صاحب نظران آلودگی صوتی را آلودگی نامرئی نامیده اند.

جهت کنترل و کاهش آلودگی صوتی روش‌های مختلفی وجود دارد از جمله:

1- کاهش و کنترل صدای منبع تولید کننده

2- کاهش و کنترل صدا در مسیر انتشار

3- کاهش و کنترل صدا در محل دریافت

مرحله اول مربوط به تولید کنندگان وسایل حمل و نقل، خودروسازان و بطور کلی سازندگان تجهیزات می‌باشد که باید قوانین استاندارد ساخت تجهیزات و اجبار اجرای آن تدوین شود.

در مرحله دوم و سوم هم باید قوانین خاصی در خصوص پیمان کاران ساختمانی برای ساختمان های کنار منابع سر و صدا تدوین شود.

یکی از روش های مناسب برای کاهش اثرات نامطلوب صدا، استفاده از پوشش گیاهی است؛ پوشش گیاهی نقش مهمی در جذب آلودگی هوا و خفیف تر کردن صدای محیط دارد.گیاهان بعنوان ارزان ترین و طبیعی ترین عناصر برای کاهش آلودگی صوتی محیط در مقایسه با عناصر سخت از جمله سیمان، فلز، پلاستیک و مصالح دیگر مورد توجه قرار گرفته اند .آنچه استفاده از گیاهان را بعنوان ابـزار جلـوگیری ازآلودگی صوتی با اهمیت می سازد، تأثیر روانی است که بر بیننده و یا رهگذر به هنگام عبور از این دیوارهای سبز بجای می ماند. به این ترتیب اثر روانی دیوارهای سـبز صـوت شـکن بـر روی بیننده، بسیار بیشتر از تأثیر مقدار دسی بل کاهش آلودگی صوتی است کـه ممکـن اسـت در شرایط ایده ال صورت گیرد. دیدن دیوار سبز این تفکر را به بیننده القاء می نماید که، کسی به فکر اوسـت و ایـن دیوار بخاطر حفظ سلامت او احداث گردیده است، در این حالت فرد، در برابر آلودگی صـوتی احساس ایمنی و آسایش می نماید.

تهیه کننده: ژاله راستی عمادآبادی، کارشناس گروه بهداشت عمومی