پیشرفت‌های علمی در دهه‌های اخیر، چهره سرطان را به‌طور چشمگیری تغییر داده است. امروزه، علم و نوآوری نه‌تنها به درمان مؤثرتر سرطان کمک کرده‌اند، بلکه نقش مهمی در پیشگیری، تشخیص زودهنگام و بهبود کیفیت زندگی بیماران ایفا می‌کنند. آینده مبارزه با سرطان، بیش از هر زمان دیگری، به دانش، فناوری و نوآوری وابسته است.

علم؛ ستون اصلی پیشگیری و درمان سرطان

تحقیقات گسترده در حوزه‌های زیست‌پزشکی، اپیدمیولوژی و علوم داده نشان داده‌اند که:

- سرطان یک بیماری واحد نیست، بلکه مجموعه‌ای از بیماری‌های متنوع است

- پاسخ به درمان در افراد مختلف متفاوت است

- رویکردهای علمی دقیق، نتایج درمانی بهتری ایجاد می‌کنند

این شناخت، مسیر درمان‌های شخصی‌سازی‌شده را هموار کرده است.

نوآوری در تشخیص زودهنگام

فناوری‌های نوین امکان تشخیص دقیق‌تر و زودتر سرطان را فراهم کرده‌اند، از جمله:

- آزمایش‌های مولکولی و ژنتیکی

- تصویربرداری پیشرفته

- بیومارکرهای خونی

- هوش مصنوعی در تحلیل تصاویر پزشکی

تشخیص زودهنگام مبتنی بر فناوری‌های نوین، شانس درمان موفق را به‌طور چشمگیری افزایش می‌دهد.

درمان‌های نوین؛ هدفمندتر و مؤثرتر

درمان سرطان دیگر محدود به شیمی‌درمانی‌های سنتی نیست. پیشرفت‌های علمی منجر به توسعه:

- درمان‌های هدفمند

- ایمنی‌درمانی

- پرتودرمانی‌های دقیق‌تر با عوارض کمتر

- پزشکی فردمحور

این روش‌ها با تمرکز بر ویژگی‌های زیستی تومور، اثربخشی بیشتر و عوارض کمتری دارند.

نقش پژوهش و کارآزمایی‌های بالینی:

 - راه را برای درمان‌های نوین هموار می‌کنند

- ایمنی و اثربخشی روش‌های جدید را تضمین می‌کنند

- و دانش پزشکی را به‌طور مستمر به‌روز نگه می‌دارند

مشارکت آگاهانه بیماران در پژوهش‌ها، بخشی مهم از پیشرفت علمی است.

هوش مصنوعی و فناوری‌های دیجیتال:

- تشخیص سرطان را دقیق‌تر کرده‌اند

- برنامه‌ریزی درمان را بهبود داده‌اند

- و پیگیری بیماران را آسان‌تر کرده‌اند

علم برای همه؛ از آزمایشگاه تا جامعه

بهره‌گیری مؤثر از علم زمانی محقق می‌شود که:

- نتایج پژوهش‌ها به سیاست‌گذاری سلامت راه یابد

- خدمات نوین برای همه اقشار جامعه قابل دسترس باشد

- آگاهی عمومی از دستاوردهای علمی افزایش یابد

علم زمانی معنا پیدا می‌کند که در خدمت انسان و سلامت جامعه باشد.

دکتر لیلا قهرمانی – استاد گروه ارتقاء سلامت دانشکده بهداشت دانشگاه علوم پزشکی شیراز