وبا یک بیماری اسهالی واگیردار است که توسط نوعی باکتری بنام ویبریوکلرا ایجاد می شود.

به گزارش روابط عمومی دانشکده بهداشت، این باکتری بیشتر در آب زندگی می کند و انسان از طریق خوردن آب آلوده به این بیماری مبتلا می شود. میکروب وبا پس از ورود به دستگاه گوارش انسان، در معده و روده  تکثیر پیدا کرده و با ترشح سم موجب دفع بیش از حد آب و املاح بدن از دیواره روده می شود؛ به همین دلیل این بیماری معمولا با اسهال همراه است. باکتری وبا از طریق مدفوع انسان در محیط پخش شده و می تواند آب و غذا را آلوده کند. این بیماری بیشتر در نقاط گرم و مرطوب و در تمام ماه های سال به خصوص از اردیبهشت تا آبان ماه دیده می شود.

علائم شاخص بیماری شامل، اسهال آبکی، استفراغ و از دست رفتن آب بدن می باشد. شروع بیماری با اسهال آبکی حجیم، بدون تب و دل پیچه بوده و مدفوع حالت آب برنجی دارد. معمولا بدون بو بوده یا بوی ماهی دارد. استفراغ و گرفتگی دردناک در پاها شایع می باشد. در موارد شدید بیمار دچار دل پیچه و درد در دست ها و پاها می شود.

بیماری می تواند به طور مستقیم از طریق دست های آلوده، تماس با مواد دفعی و استفراغ بیماران و یا وسایل و لوازم آلوده به مدفوع بیمار، منتقل شود. همچنین به طور غیر مستقیم و با مصرف آب آلوده به مدفوع از منابع آب حفاظت نشده مانند؛ چاه ها، دریاچه ها، جوی ها؛ استحمام یا شستشوی لوازم آشپزخانه، سبزی و میوه ها در آب آلوده، مصرف غذاهای دریایی خام مثل صدف و ماهی؛ همچنین تغذیه کودکان و نوزادان با بطری آلوده نیز بیماری قابل انتقال است.              

دوره نهفتگی بیماری وبا معمولا یک تا سه روز است ولی می تواند از چندین ساعت تا 5 روز به طول بیانجامد. علائم بیماری معمولا دو تا سه روز طول می کشد، اگرچه در بعضی بیماران تا 5 روز نیز ادامه دارد. بیشتر افراد از زمان شروع بیماری تا چند روز پس از بهبودی قادر به انتقال بیماری به دیگران هستند. بندرت ممکن است بیمار، ویبریوکلرا را برای چندین ماه از طریق مدفوع دفع کند. درمان با آنتی بیوتیک می تواند در کاهش مدت بیماری و سرایت آن مؤثر باشد.

برای پیشگیری از بیماری های منتقله به وسیله آب و مواد غذایی از جمله بیماری های اسهالی و وبا، باید به نکات بهداشتی زیر رعایت شود:      

*از یخ های قالبی و کارخانه ای غیر بهداشتی استفاده نشود، زیرا ممکن است آبی که برای تولید این یخ ها استفاده می شود، آب پاک و بهداشتی نبوده یا عرضه و فروش آن به شکل نامناسب و غیر بهداشتی انجام شده و احتمال آلودگی به میکروب وبا یا سایر میکروب ها وجود داشته باشد.       

*هنگام سفر، از نوشیدنی ها و غذاهایی با بسته بندی مطمئن و بهداشتی استفاده شود.        

*از آشامیدن آب های مشکوک در پارک ها، باغ ها و فضاهای سبز، همچنین آب آشامیدنی ذخیره شده در منبع های آب و آبخوری های کنار خیابان که دارای لیوان مشترک هستند و آبی که در اتوبوس های بین شهری در ظروف عمومی و با استفاده از یخ های قالبی تهیه می شود، جدا" خودداری شود.

*به هیچ عنوان مواد غذایی از دست فروشان خریداری نشود.

*حتی الامکان تا برطرف شدن خطر سرایت وبا، از مصرف سبزیجات، کاهو، کلم، خیار، گوجه فرنگی و ... خودداری گردد؛ در صورت لزوم، ضدعفونی شده و سپس مصرف شود. 

*از قرار دادن سبزی و میوه های شسته نشده و ضدعفونی نشده در یخچال جدا خودداری شود. قبل از خوردن و دست زدن به مواد غذایی و بعد از اجابت مزاج دست ها به خوبی با آب و صابون شسته شود.

*ضمن رعایت بهداشت فردی، از شنا کردن در استخر، رودخانه، نهر یا جوی های آلوده خودداری شود. بیماری به مدت یک تا سه هفته (یعنی زمانی که میکروب در مدفوع یافت می شود) مسری است.

*بدون تجویز پزشک از مصرف قرص های ضداسهال به هر نحو خودداری شود بسیاری از افراد به دلیل خوددرمانی و استفاده از برخی داروهای ضد اسهال دچار مشکلات حاد می شوند. مصرف این داروها سبب می شود میکروب فرصت بیشتری در روده برای تکثیر و دفع سم پیدا کرده و بیماری تشدید شود.

وقتی همه گیری وبا اتفاق می افتد با تشخیص زودرس همه گیری و بکارگیری سریع اقدامات کنترلی، می توان از تعداد بیشتر مرگ و میر پیشگیری کرد.

گزارش سریع موارد بیماری وبا به مراکز ذیصلاح از مهم ترین عوامل پیشگیری است که باعث بیماریابی زودتر در جامعه و درمان سریع بیماران خواهد بود.     

ژاله راستی عمادآبادی، کارشناس گروه بهداشت عمومی