فعالیت‌های پژوهشی گروه آموزش بهداشت و ارتقای سلامت

فعالیت‌های پژوهشی گروه آموزش بهداشت و ارتقای سلامت دانشکده بهداشت دانشگاه علوم پزشکی شیراز در چارچوب مأموریت‌های آموزشی و پژوهشی دانشگاه، شامل محورهای زیر است:

1. راهنمایی و سرپرستی پژوهش‌های دانشجویی
• راهنمایی، مشاوره و سرپرستی پایان‌نامه‌ها و رساله‌های دانشجویان در مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری در حوزه‌های مختلف آموزش بهداشت و ارتقای سلامت.
2. طراحی و اجرای طرح‌های پژوهشی
• تدوین، تصویب و اجرای طرح‌های تحقیقاتی مستقل و مشترک با تمرکز بر مسائل اولویت‌دار سلامت در سطح فرد، خانواده و جامعه.
• همکاری با شبکه‌های بهداشت و درمان، معاونت‌های بهداشتی و مراکز تحقیقاتی در اجرای مطالعات مداخله‌ای، توصیفی–تحلیلی و مدل‌سازی رفتارهای سلامت.
3. تولید و انتشار منابع علمی (کتب و مقالات)
• تألیف و ترجمه کتاب‌های تخصصی در زمینه آموزش بهداشت، ارتقای سلامت، مدل‌های تغییر رفتار، طراحی و ارزیابی مداخلات سلامت.
• نگارش و انتشار مقالات پژوهشی فارسی و انگلیسی در نشریات معتبر علمی و پژوهشی داخلی و بین‌المللی با نمایه‌های معتبر
4. ارائه نتایج پژوهش‌ها در مجامع علمی
• شرکت در کنگره‌ها، همایش‌ها و سمینارهای علمی داخل کشور و ارائه نتایج مطالعات و مداخلات مرتبط با آموزش بهداشت و ارتقای سلامت.
• مشارکت در نشست‌های تخصصی و علمی مرتبط با سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی سلامت.
5. ارتقای توانمندی‌های پژوهشی اعضای هیئت علمی و دانشجویان
• شرکت در کارگاه‌ها و دوره‌های آموزشی مرتبط با روش تحقیق، مدل‌سازی آماری، نگارش علمی، اخلاق در پژوهش و سایر حوزه‌های مرتبط با ارتقای سلامت.
• برگزاری کارگاه‌ها و دوره‌های آموزشی برای دانشجویان با هدف تقویت مهارت‌های پژوهشی و انتشار علمی.
6. مشارکت در ساختارهای تصمیم‌گیری و سیاست‌گذاری علمی و پژوهشی
• عضویت اعضای گروه در کمیته‌ها و شوراهای علمی، پژوهشی و آموزشی در سطح دانشکده، دانشگاه و نهادهای مرتبط.
• مشارکت در تدوین، بازنگری و ارزیابی برنامه‌های آموزشی و پژوهشی در حوزه آموزش بهداشت و ارتقای سلامت.

حوزه‌ها و محورهای پژوهشی گروه آموزش بهداشت و ارتقای سلامت

پژوهش‌های گروه آموزش بهداشت و ارتقای سلامت دانشکده بهداشت دانشگاه علوم پزشکی شیراز با رویکرد ارتقای سلامت و پیشگیری از بیماری‌ها، در محورهای زیر متمرکز است:

۱. رفتارهای سلامت و ارتقای سبک زندگی

• مطالعه و تبیین رفتارهای مرتبط با سلامت (نظیر فعالیت بدنی، تغذیه، مصرف دخانیات و الکل، سلامت دهان و دندان، خواب و استرس).
• طراحی، اجرای و ارزیابی مداخلات آموزشی و ارتقایی به منظور بهبود سبک زندگی سالم در گروه‌های مختلف سنی و اجتماعی.
• استفاده از مدل‌ها و نظریه‌های رفتار سلامت (مانند مدل اعتقاد بهداشتی، نظریه رفتار برنامه‌ریزی‌شده، مدل مراحل تغییر، مدل‌های ترس و انگیزش حفاظتی) در تحلیل و تغییر رفتار.

۲. ارتقای سلامت زنان و سلامت باروری

• پژوهش در زمینه ارتقای سلامت زنان، از جمله غربالگری سرطان‌های شایع (مانند سرطان دهانه رحم و پستان)، مراقبت‌های پیش از بارداری و دوران بارداری و یائسگی.
• بررسی عوامل فردی، اجتماعی و ساختاری مؤثر بر مشارکت زنان در برنامه‌های پیشگیری و غربالگری.
• طراحی و ارزیابی مداخلات آموزشی و جامعه‌محور برای افزایش مشارکت در برنامه‌های غربالگری و مراقبت‌های سلامت باروری.

۳. سلامت کودکان و نوجوانان

• بررسی وضعیت رشد، تغذیه و شاخص‌های تن‌سنجی کودکان و نوجوانان و عوامل مرتبط با آن‌ها.
• مطالعه رفتارهای پرخطر و ناسالم در نوجوانان (مانند مصرف سیگار و سیگار الکترونیک، سایر مواد، تغذیه ناسالم، فعالیت بدنی ناکافی و استفاده افراطی از فضای مجازی).
• طراحی و ارزیابی مداخلات مدرسه‌محور و خانواده‌محور برای ارتقای سلامت جسمی و روانی کودکان و نوجوانان.

۴. بیماری‌های مزمن و مدیریت خودمراقبتی

• پژوهش در زمینه ارتقای خودمراقبتی و پایبندی به درمان در بیماران مبتلا به بیماری‌های مزمن (مانند دیابت، فشار خون بالا، بیماری‌های قلبی–عروقی، سرطان و بیماری‌های مزمن دیگر).
• بررسی نقش آموزش بهداشت، حمایت اجتماعی، سواد سلامت و عوامل روان‌شناختی در مدیریت بیماری و ارتقای کیفیت زندگی بیماران.
• طراحی و ارزیابی مداخلات چندسطحی (فردی، خانوادگی و سیستم سلامت) برای بهبود پیامدهای بالینی و رفتاری بیماران مزمن.

۵. سواد سلامت، ارتباطات سلامت

• مطالعه سطح سواد سلامت در گروه‌های مختلف جامعه و تعیین عوامل مؤثر بر آن.
• پژوهش در زمینه ارتباطات خطر (Risk Communication)، پیام‌های بهداشتی، ادراک خطر و پاسخ‌های رفتاری به تهدیدهای سلامت (مانند بیماری‌های واگیر، سرطان، مخاطرات محیطی).
• طراحی و ارزیابی پیام‌های آموزشی و کمپین‌های اطلاع‌رسانی مبتنی بر شواهد، در رسانه‌های سنتی و جدید.

۶. ارتقای سلامت در محیط‌های کاری و سازمانی

• بررسی عوامل شغلی، روانی–اجتماعی و سازمانی مرتبط با سلامت کارکنان در محیط‌های کاری و نظام سلامت.
• مطالعه پیامدهایی مانند فرسودگی شغلی، استرس شغلی، ایمنی شغلی و رفتارهای مرتبط با سلامت در کارکنان.
• طراحی مداخلات سازمانی و آموزشی برای ارتقای سلامت کارکنان و بهبود محیط کار.

۷. سلامت جامعه‌محور و نابرابری‌های سلامت

• پژوهش در زمینه نابرابری‌های اجتماعی و اقتصادی در سلامت و دسترسی به خدمات سلامت.
• طراحی و ارزیابی مداخلات جامعه‌محور برای ارتقای سلامت گروه‌های آسیب‌پذیر (مانند ساکنان مناطق کم‌برخوردار، زنان سرپرست خانوار، سالمندان، بیماران مزمن).
• بررسی نقش مشارکت اجتماعی، توانمندسازی جامعه و رویکردهای سلامت در سیاست‌ها در ارتقای سلامت جمعیت.

۸. روش‌شناسی پژوهش در آموزش بهداشت و ارتقای سلامت

• به‌کارگیری و توسعه روش‌های کمی و کیفی در مطالعات آموزش بهداشت و ارتقای سلامت، شامل مدل‌سازی معادلات ساختاری (SEM)، مطالعات مداخله‌ای، طرح‌های شبه‌آزمایشی و مطالعات کیفی (نظیر نظریه زمینه‌ای، تحلیل محتوا و پدیدارشناسی).
• اعتبارسنجی ابزارهای اندازه‌گیری رفتارهای سلامت، سواد سلامت، ادراک خطر و سازه‌های روان‌شناختی مرتبط با ارتقای سلامت.
• توسعه و ارزیابی پروتکل‌های آموزشی و مداخلات مبتنی بر نظریه و شواهد.