بسیاری از مردم تصور می‌کنند اگر بتوانیم همه سرطان‌ها را غربالگری کنیم، می‌توانیم از بیشتر مرگ‌های ناشی از سرطان جلوگیری کنیم. اما واقعیت کمی پیچیده‌تر است.

غربالگری زمانی مفید است که چند شرط مهم وجود داشته باشد:

✅ بیماری در مراحل اولیه قابل شناسایی باشد.

✅ آزمایش غربالگری دقت کافی داشته باشد.

✅ تشخیص زودهنگام بتواند به درمان مؤثرتر و افزایش بقا منجر شود.

✅ منافع غربالگری از آسیب‌های احتمالی آن بیشتر باشد.

به همین دلیل، تنها تعداد محدودی از سرطان‌ها مانند سرطان پستان، سرطان دهانه رحم، سرطان کولورکتال و در برخی گروه‌های پرخطر سرطان ریه، برنامه‌های غربالگری توصیه‌شده دارند.

اما چرا برای همه سرطان‌ها غربالگری نداریم؟

���� برخی سرطان‌ها در مراحل اولیه علامت یا نشانه قابل تشخیصی ندارند.

���� برای بعضی سرطان‌ها هنوز آزمایش دقیق و قابل اعتمادی وجود ندارد.

���� برخی تست‌ها ممکن است نتایج مثبت کاذب ایجاد کنند و باعث اضطراب، آزمایش‌های تهاجمی و حتی درمان‌های غیرضروری شوند.

���� بعضی سرطان‌ها آن‌قدر آهسته رشد می‌کنند که شاید هرگز برای فرد مشکل جدی ایجاد نکنند، اما تشخیص آن‌ها می‌تواند به درمان‌های غیرضروری منجر شود؛ پدیده‌ای که به آن «بیش‌تشخیصی» گفته می‌شود.

بنابراین در پزشکی، هدف فقط «یافتن سرطان» نیست؛ بلکه یافتن سرطان‌هایی است که تشخیص زودهنگام آن‌ها واقعاً بتواند زندگی افراد را طولانی‌تر و باکیفیت‌تر کند. به همین دلیل است که هر آزمایش غربالگری قبل از توصیه عمومی، سال‌ها در مطالعات علمی بزرگ از نظر اثربخشی، ایمنی و هزینه‌اثربخشی ارزیابی می‌شود.

اسماعیل نجفی- دانشجوی مقطع دکترای اپیدمیولوژی